Eten in Ipoh

Net als in Thailand draait het sociale leven in Maleisië om eten. En om winkelen en om grote auto’s, natuurlijk, maar toch vooral om eten. Net als in Thailand bestaat in Maleisië het instituut van de ochtend- en avondmarkt. Op die markten kun je groenten en fruit kopen en vis en ook goedkope kleren en speelgoed maar vooral kant en klare maaltijden. Die maaltijden kun je ter plekke nuttigen, gezeten op een krukje, of meenemen in een piepschuimen doosje of een plastic zakje en thuis opeten. Ik betwijfel of er een Thai of Maleisiër is die thuis zelf kookt. Eten komt van buiten de deur. De ene helft van de bevolking verdient zijn brood aan het voeden van de andere helft. Langs de weg staan eetstalletjes en in Maleisië zijn er nog de ‘R&R’s – Rest and Ride – met de foodcourt, de moskee en de toiletten. Eten, bidden en piesen, da’s pas leven. Een foodcourt langs de weg is een verzameling restaurants die allemaal min of meer hetzelfde aanbieden en toch ook weer niet: de een is gespecialiseerd in dit, de ander in dat, de een maakt het zus, de ander doet het zo. Keus te over. Elke shopping mall heeft tenminste één foodcourt. Suria KLCC aan de voet van de Petronas Twin Towers in Kuala Lumpur is een winkelcentrum van vier verdiepingen met op elke verdieping twee foodcourts. Twéé! Daarnaast zijn er nog de Starbucks, de San Francisco Coffeeshops, de Coffee Bean and Tea Leave en ontelbare verkooppunten van wafels, pretzels, yoghurtijs want de winkelaar zou eens trek kunnen krijgen. Het bezoek aan zo’n shopping mall is een visuele grande bouffe: je kunt er misselijk worden zonder zelf te eten. Op culinair gebied verslaat Maleisië Thailand met straatlengtes: niet één maar drie nationale keukens, de Maleise, de Indische en de Chinese; elke bevolkingsgroep heeft zijn eigen keuken. De slagzin “Malaysia truly Asia” – Maleisië is wereldtoeristenland 2014 – is culinair geen overdrijving. Naast de nationale keukens vind je op een beetje upmarket foodcourt, zoals die van Suria KLCC, Japanse, Koreaanse, Arabische (‘Middle East’), Italiaanse en ‘westerse’ restaurants. Buiten de foodcourts zijn er nog de populaire Irish pubs – op beschaafde afstand van de moskee – met Guinness, Stout, Carlsberg, Heineken, Hoegaarden en natuurlijk met … pubfood. De Maleisiër is culinair stront- en strontverwend. Toch meen ik nog een enkel gaatje te zien in de overvolle Maleisische culinaire markt: ik zag geen Cambodjaans restaurant. Het moet toch een thrill zijn voor de ziekverwende Maleisiër om eens beef with red ants te proberen of gebakken penis. Zou erwtensoep met een varkenspootje – geserveerd op gepaste afstand van de moskee – het doen? En andijviestamppot?

Zelf eet ik niet in de foodcourts van zo’n shopping mall. Er is voor mij teveel keus en daardoor verdwijnt mijn eetlust en het is er ook te duur. In Kuala Lumpur at ik elke avond bij hetzelfde Chinese visrestaurant in Chinatown. Het eten was daar heel passabel – ik at er grote garnalen, inktvis, schelpdieren – maar ik kwam er vooral vanwege het aantrekkelijk geprijsde Anchor bier – dertien ringit voor een grote fles, iets meer dan drie euro en dat is goedkoop in Maleisië – en vanwege de klantenwerfster. Ze deed me aan Annemarie denken (dat krijg je als je ouder wordt: nieuwe indrukken worden gekoppeld aan oude herinneringen): hetzelfde kortgeknipte grijze haar, hetzelfde stevige postuur met een stootkussen om ‘u’ tegen te zeggen. Even terzijde, weg van het eten: wie was Annemarie? Annemarie was portier, na een leven in de prostitutie, van homobars in Utrecht. Ik kende haar van de JJ-bar en later van Bodytalk. In de JJ-bar heeft ze het voortijdige verlies van mijn maagdelijkheid verhinderd. Ik kwam er – ik was zeventien en mocht er eigenlijk niet in maar Annemarie kneep een oogje dicht – en zat aan de bar naast de heer H. van een bekend maar nu niet meer bestaand automobielbedrijf. De heer H. bood biertjes aan en die nam ik graag want ik was student en had geen cent. De heer H. legde zijn hand op mijn knie. Dat had ik wel in de gaten maar met het vorderen van die biertjes niet dat die hand langzaam omhoog klom. Annemarie wel. Ik ontwaakte uit de verdoving van het bier toen zich tussen de heer H. en mij de borstpartij van Annemarie wrong. Ze beet H. toe “En nou is het afgelopen!” en tegen mij “En jij naar huis!” Hoe dronken ik ook was, ik herinner me het als de dag van gisteren. Nadien zijn er veel zwarte bladzijden gekomen in het boek van mijn seksleven waarvan buiten mij alleen Onzelieveheer weet heeft maar Annemarie heeft de eerste voorkomen. Annemarie is dood, al jaren. Ik weet zeker: ze is nu portier in de hemel waar ze jongenszielen beschermt tegen de grijpgrage vingers van dode priesters en prelaten. Terug naar het eten.

De scheermessen, van Ana Ikan Bakar Petai

De scheermessen, van Ana Ikan Bakar Petai

Mijn beste herinneringen aan eten in Maleisië heb ik van plaatsen die er verder niet toe doen. Kuantan, bijvoorbeeld. De Lonely Planet doet een goed woordje voor Kuantan: het is zo jammer dat toeristen er alleen komen om van bus te wisselen; Kuantan is best leuk voor een dag of twee. De gids wijst op de moskee – de grootste aan de oostkust – en op de rivercruise. Alsof je daar twee dagen mee kunt vullen. Oké, Kuantan heeft ook vijf shopping malls met evenzoveel Starbucks koffieshops maar meer kan ik er toch echt niet van maken. Er is maar één reden om een avond, twee avonden of zelfs een week in Kuantan door te brengen: visrestaurant Ana Ikan Bakar Petai in een kampong aan de rand van de stad. Stel je voor, Ana Ikan Bakar Petai: een openlucht restaurant met een golfplaten dak, cementen vloer, plastic tafels en stoelen, plastic borden, een bak met nat bestek en een rol toiletpapier op tafel om je handen en je mond schoon te vegen. De attractie bevindt zich naast de keuken: een tegeltableau met allerlei vissen op ijs, inktvissen, grote garnalen, kokkels en scheermessen. Scheermessen: de keizer onder de schelpdieren, in Nederland zó ondergewaardeerd ten gunste van de mossel dat ze bijna niet te krijgen zijn. Ik at ze ’n keer in een herberg in Galicië; ingesmeerd met olijfolie en direct van de barbecue. Ver-ruk-ke-luk! Ik kocht een grote inktvis, ’n paar garnalen en een portie scheermessen en bracht mijn aankoop naar de keuken. “Wil je die inktvis voor mij grillen?” “Nee, wij frituren de inktvis.” “Wil je die scheermessen dan grillen?” “Grillen? Nee, die koken wij.” Het is als overal: wat de keuken niet wil doet ze niet. “Oké, doe als je wil; ik ben benieuwd.” De scheermessen zijn gekookt in een saus met specerijen en soja, de garnalen gebarbequed in een bananenblad met boemboe en de inktvis is gefrituurd a la romana. Ik had de scheermessen en de garnalen liever naturel bereid gehad; de smaak van de specerijen verdrijft de smaak van de zee. ’s Lands wijs, ’s lands eer. Een goed glas witte wijn zou de maaltijd beslist hebben opgekrikt. Vergeet het, Ana Ikan Bakar Petai is Maleis dus moslim dus geen alcohol. De zee krijgt gezelschap van een glas limoenlimonade.

De garnalen met boemboe in een bananenblad

De garnalen met boemboe in een bananenblad

Ik had dit verhaal de titel ‘Kanen in Kuantan’ kunnen geven maar koos voor ‘Eten in Ipoh’. Ipoh, het Meppel van Maleisië? Ipoh. Ipoh is een bedevaartsoord voor Maleisische foodies. De uitroep van blogger Motormouth – let op de spelling: de blogger moet een motorrijdende foodie zijn – is illustratief: “Hello Ipoh! Motormouth’s back for the weekend and already on the prowl for good food.” En waar eet onze Motormouth in Ipoh? “… by scouring neighbourhood after neighbourhood and conjuring images of restaurants and cuisines in my mind ideas start taking shape and inspirations flow seamlessly. And thus dinner venue was decided – YMCA Ipoh next to Taman Dr. Seenivasagam on Anderson Road. YMCA of all places. Ain’t that a youth hostel-cum-sports centre? Well, yes of course. And the cafetaria serves something really exotic; shark meat cooked in a variety of ways.” Je moet er wat voor over hebben om nog iets nieuws te ontdekken. Let even op het taalgebruik en de spelling en je kunt Motormouth uittekenen: een well to do young urban professional, een die niet op zijn geld hoeft te letten, met een – geposeerde? – Amerikaanse connectie wiens enige hoofdbreken het is nog iets nieuws te vinden. Ik ben Motormouth niet, voor mij is het stukken gemakkelijker iets nieuws te ontdekken. Ik ga eten bij Nasi Lemak Ayam Kampung. De naam verwijst naar de specialiteit van het restaurant: nasi lemak, in kokosmelk gekookte rijst met daarbij een ei, pinda’s, sambal (oelek) en kleine gedroogde visjes. Het bijgerecht: kip, bief of kokkels. Ik kies voor de kokkels in een chilli-soja saus. En..? Fan-tas-tisch!! De ober brengt mij nog twee huissambals om te laten proeven: een bijna zwarte van pepers en gefermenteerde ansjovis – die smaakt mij te vissig – en een bijna witte met durian maar van durian – volgens Maleisiërs de koningin onder de vruchten – gruw ik. Ik ga voor de sambal oelek die bij de nasi hoort: een dunne sambal waarin je duidelijk de gedroogde garnalen proeft en het vleugje limoen. Wat Conimex in zijn potjes stopt is een zielige substantie vergeleken bij de huisgemaakte sambal van Nasi Lemak Ayam Kampung. Bij die nasi lemak zou een biertje het goed doen maar ja: Nasi Lemak Ayam Kampung is Maleis dus moslim dus geen bier. Ik houd het op limoenlimonade, als altijd.

Die gedroogde visjes bij de nasi lemak riepen een herinnering op uit mijn kinderjaren, aan de buren, de Rudolfjes, uit Nederlands Indië. Zij aten die gedroogde visjes. Ik vond het vreemd en vies: visjes met een kop en vast en zeker ook ingewanden. Kwam er van de andere kant van de muur – de scheidingsmuur tussen onze tuinen – een enigszins penetrant luchtje aan drijven, dan zei mijn moeder: “Bij Rudolph zijn ze kroepoek aan het maken.” Die luchtjes van kroepoek, vis en specerijen uit mijn kinderjaren, die ruik ik hier ook. Thuis!

 

Dit bericht werd geplaatst in 2013-2016: naar Australië en terug, Zuidoost Azië en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s