Over verborgen regels en niet te bespreken besluiten

Ik heb de volgende etappe op de lange weg naar beneden grondig voorbereid. Ik bezocht in Kathmandu een aantal shipping agents, liet elk een prijsberekening maken voor het transport van de motor naar Bangkok en vroeg naar voorbeelden van eerdere transporten. Het is Eagle Eyes Export geworden. Eagle Eyes verzorgt het kratten van de motor, de papierwinkel, de opslag en de verzending met Thai Cargo. De timmerman komt om de maat van de motor op te nemen. Hij maakt ook doodkisten. De zoon van de baas rijdt mee naar het vliegveld, helpt met het klaar maken van de motor voor het transport (spiegeltjes en windscherm er af, voorwiel verwijderen, tank legen, accu loskoppelen), ziet toe op het kratten, handelt de douaneformaliteiten af en betaalt de steekpenningen (“Als ik niet betaal doet niemand wat en staat je motor over hier over ’n maand nog.”) In twee uren is de klus geklaard. De kosten: 84.000 Nepalese rupees (675 euro), waarvan 10.000 voor de timmerman, 9000 voor de dangerous good-verklaring en 10.000 rupees service fee, de winst van Eagle Eyes Export. De steekpenningen betaal ik niet, die gaan af van de service fee. Het is goede handel, beaamt de baas van Eagle Eyes, zolang de overlandroute door Myanmar een probleem blijft. Eagle Eyes transporteert twee motoren per week.

Ik heb bij de Thaise ambassade in Kathmandu een toeristenvisum aangevraagd voor zestig dagen. De lokettiste neemt mijn aanvraagpapieren en gaat ermee naar de consul. Ze komt terug: “De consul wil over een uur een gesprek met u.” Dat is niet gebruikelijk maar het komt voor. Het is soms voorgeschreven (bij de Angolese ambassade in Abuja), soms uit nieuwsgierigheid (de consul van de Ethiopische ambassade in Harare) of omdat de consul zich wil laten gelden (die van Congo Kinshasa in Brazzaville). Ik heb anderhalf uur op het bankje gewacht. Dan komt de lokettiste opnieuw: “De consul ziet af van een gesprek. Hij heeft uw aanvraag geweigerd.” “Waarom weigert de consul mijn visumaanvraag?” “Het is uw eerste bezoek aan Thailand en dan moet u gebruik maken van een visum bij aankomst. Dat staat zo in de regels.” Het staat niet vermeld onder de visumvoorwaarden op de website van de Thaise ambassade. De lokettiste zucht en zegt zachtjes tegen mij “Ik kan er niks aan doen. Hij heeft vandaag al drie mensen geweigerd.” Het is gewoon een nare man. De weigering is een streep door mijn plan, want een visum bij aankomst is maar dertig dagen geldig, maar die streep is te overkomen: heb ik meer tijd nodig, dan wip ik even de grens over naar Myanmar, Laos of Cambodja en bij terugkomst krijg ik weer een visum maar dan voor vijftien dagen. Er valt mee te leven.

Ik vloog naar Bangkok en kreeg van de immigatiedienst het VOA-stempel, het visum bij aankomst. De volgende dag nam ik een taxi naar het vliegveld. Eerst naar Thai Cargo om de bill of lading op te halen, dan naar de douane om de motor in te klaren, daarna terug naar Cargo voor de administratie en tenslotte naar het magazijn waar mijn motor slaapt in de krat. Dat is de volgorde; piece of cake, een klus van ’n dag. Dacht ik. De administratie van Cargo is geen probleem: het nummer van de vrachtbrief wordt opgezocht in de computer, printers spuwen papier uit, meisjes zetten stempels en “Wilt u hier even tekenen?” De medewerkster van de douane-afdeling Personal and Privileged Goods (mijn motor is beslist ‘personal’ en absoluut ‘privileged’) neemt mijn papieren voor de broodnodige kopieën en de zegen van haar chef. Ze spreekt foutloos Engels maar op de toon en de snelheid van een vertaalprogramma: “I … am … sorry … there … is … a …problem … we … can … not … clear … you … need … visa … marked … as … ‘tr’ … sorry” Wat is het probleem met mijn visum? Het komt hier op neer: de douane accepteert geen visum on arrival, alleen een visum met de code ‘tr’, tourist. Dat is de regel. Die regel staat niet bij de voorwaarden op de website van de douane. “Ik wil hierover graag met uw chef spreken. Kan dat?” “I … will … ask” Het meisje trippelt naar de kamer van haar chef, een dame met een pinnig gezicht. Ik kan de confrontatie zien door de luxaflex en het is niet goed. Ik zie een opgeheven vinger die “nee” schudt en driftig op en neer gaat. Het meisje komt terug: “My … chief … is … very … bizzy … now … she … can … not … meet … you” De cheffin heeft haar besluit genomen, laat de onprettige boodschap over aan haar ondergeschikte en wil helemaal niet geconfronteerd worden met het slachtoffer van haar besluit. Mijn vraag haar te mogen spreken was verkeerd en daarom kreeg het meisje, de boodschapper, de wind van voren. Dat is Aziatisch gedrag, keerzijde van de beroemde Aziatische glimlach. De Thaise consul in Kathmandu vertoonde hetzelfde gedrag, geen ontmoeting met het slachtoffer van zijn besluit. Ik deed op een eerdere reis soortgelijke ervaringen op, in Japan. De manager van de jeugdherberg in Tsuruoka wilde mij niet hebben maar weigerde dat te zeggen. Shipping agents waren onbereikbaar zodra ze Engels hoorden: “Meneer is momenteel in bespreking”. Liever niet, je zou een fout kunnen maken. Het gaat allemaal om het voorkomen van gezichtsverlies en van situaties die daartoe zouden kunnen leiden. De Aziatische cultuur is een schaamtecultuur, in Japan en blijkbaar ook in Thailand.

Ik ga terug naar Thai Cargo om te vragen waar het gaatje van de oplossing zit. De medewerkster van Thai Cargo: “Hebt u met miss P. gesproken?” Miss P. is de cheffin van de douaneafdeling Personal and Privileged Goods. “Ik heb niet met miss P. gesproken.” De Cargo medewerkster gaat bellen, met miss P. Het is een lang gesprek. “Miss P. wil misschien genoegen nemen met een verklaring van de immigratiepolitie dat u een toerist bent.” Misschien. De Cargo medewerkster gaat bellen met de immigratiepolitie. “De immigratiepolitie wil misschien een verklaring afgeven maar alleen op een officieel verzoek van uw ambassade.” Misschien. Het lijkt een gaatje, het is geen gaatje. De Nederlandse ambassade zal zeker geen verzoek aan de immigratiepolitie richten. De heer B., hoofd van de afdeling Consulaire Zaken van de Nederlandse ambassade mailt: “Wij kunnen geen inklaringen voor u doen.” Zolang de ambassade niet verzoekt hoeft de immigratiepolitie niets te doen en zolang de immigratiepolitie niets doet hoeft miss P. haar besluit niet te overwegen, is de kwestie op de lange baan geschoven en leidt niemand gezichtsverlies en daar is het om begonnen.

Wat doet een Thai (of een Japanner) in zo’n situatie? In geen geval kwaad worden of opspelen; dat leidt tot gezichtsverlies en dat is waar de tegenpartij op hoopt. De Thai of Japanner zal de zaak laten rusten zolang hij er niet veel last van heeft (daarom worden veel regels onduidelijk gehouden), hij zoekt een hoger geplaatste die het besluit kan wijzigen (daarom is cliëntelisme in Azië onuitroeibaar) of hij zoekt een weg om het probleem heen. Ik kan me niet permitteren de zaak te laten rusten want elke dag dat mijn motor in de douanemagazijnen doorbrengt kost zeshonderdzestig baht, vijftien euro. Ik ken ook geen hoger geplaatste die voor mij in de bres zal springen. Ik moet het hebben van de omweg. De medewerkster van Thai Cargo wijst die omweg: “Wij hebben eerder een geval gehad zoals u. Het was een mevrouw. Ze is naar Cambodja gevlogen en heeft daar een toeristenvisum gekocht.”

Cambodja maakt geen deel uit van mijn reisplan; ik weet niets van het land. Ik heb een snel onderzoek gedaan op het internet. Cambodja verstrekt visa bij aankomst, Air Asia biedt een retourtje aan voor minder dan honderd dollar, Sunday Guesthouse in Phom Penh heeft goede recensies op de website van Tripadvisor en kan ook de aanvraag voor het Thaise visum verzorgen. In een avond heb ik alles geregeld. Ik vloog naar Phnom Penh, het is een uurtje vliegen tussen cumulussen door, kocht voor twintig dollar een Cambodjaans visum en betaalde de receptionist van Sunday Guesthouse zestig dollar voor het Thaise visum. “Goed dat u op zondag bent gekomen” zegt de receptionist “ik doe morgen de aanvraag en woensdag hebt u uw visum.” Ik heb plotseling drie dagen vakantie in een stad waarvan ik helemaal niets weet en nooit verwacht had er te komen. Phnom Penh blijkt bescheiden met slechts een enkel hoog gebouw dat, misschien, verwijst naar een verre toekomst als die van Bangkok, met een aantrekkelijke boulevard langs de Mekong rivier en met terrassen van Franse snit. De receptionist beval mij het restaurant om de hoek aan: uitstekend en authentiek. Op de menukaart stond gebakken penis en koeienuier, ‘hard stomach’ en ‘beef with red ants’. Ik heb het gehouden bij venusschelpen, garnalen en gestoofde aal. Ik bezocht het nationaal museum dat in mijn geheugen zal blijven vanwege de uitstekende collectie beeldhouwwerk uit de Angkor en pre-Angkor periode in een vriendelijk gebouw zonder de ‘see me’-schreeuwerigheid die veel museumgebouwen tegenwoordig kenmerkt. Ik bezocht Choeung Ek, de Killing Fields, en het museum van de Tuol Sleng gevangenis die ook in mijn geheugen zullen blijven maar om heel andere reden. Op woensdag ontving ik mijn paspoort met het Thaise visum en op donderdag vloog ik weer terug naar Bangkok.

Op vrijdag nam ik de taxi naar de vrachtafdeling van het vliegveld. Het meisje van de afdeling Personal and Privileged Goods trippelt met mijn paspoort naar haar cheffin. De cheffin doet of ze me niet ziet, geeft haar zegen over het visum zodat het meisje aan de slag kan. Het meisje van Thai Cargo is blij – “Uw probleem is opgelost!” – en presenteert de rekening van de magazijnkosten, zesduizendzeshonderd baht; “Daar kunnen wij niets aan doen.” De magazijnmedewerkers helpen de motor rijklaar te maken en een haalt voor mij benzine. Om vijf uur verlaat ik het douaneterrein, doornat gezweet van acht uren rondrennen en zwoegen in tropische hitte. Vrij! Gesandwiched tussen verborgen regels en niet te bespreken besluiten, is zo’n situatie uniek? Nee. Het is de consequentie van ingewikkelde bureaucratieën met diensten die niet met elkaar communiceren, met ruimte voor dienstkloppers en andere nare mensen.

 

Dit bericht werd geplaatst in 2013-2016: naar Australië en terug, Zuidoost Azië en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s