Varanasi: “unapologetically indiscreet”

Varanasi ligt aan een majestueuze buitenbocht van de Ganges. De stad spiegelt in het water en lost in nevelige verte langzaam op. Trappen dalen af naar de rivier. Sloepen varen langs de oever, een enkele naar de overkant. Overkoepeld door een bleekblauwe hemel en badend in zijden zonlicht heeft Varanasi het mooiste rivierfront dat ik ooit heb gezien. Ik loop over de trappen langs de oever, huur een sloep – “boat, sir?” – bij het opgaan van de zon, rond het middaguur, in de vroege avond. ’s Ochtendsvroeg baadt de stad in koelgeel licht en het water is grijs met dun-gele rimpelingen. Op het middaguur is het licht van zijde en de rivier grijzig blauw. In de namiddag valt over de stad oranje licht en het water is donkergroen. Varanasi is Venetië in India. Ik ben er nooit geweest maar als Venetië zó is – de stad weerspiegeld in het water, dat zijden middaglicht, paleizen en gondels – dan verdient Venetië de titel ‘Varanasi van het Noorden’.

IMG_1203 (800x600)

Varanasi, in een majestueuze buitenbocht van de Ganges.

Natuurlijk heeft Varanasi een binnenstad met tempels en nauwe stegen maar ik ben gevangen door dat rivierfront. Er is zoveel te zien op de trappen langs de oever dat ik er gemakkelijk een week zou kunnen blijven zonder me te vervelen. Op de Assi Ghat worden sloepen gebouwd; een huidconstructie zonder kiel of spanten. Een huidconstructie is alleen mogelijk bij kleine schepen zoals sloepen; een groter schip zou vervormen en gaan lekken. Tulsi Ghat is nog leeg op de vroege ochtend maar er loopt een jongen rond met vogelkooien aan een stok. Ik roep hem want ik ben nieuwsgierig. In die kooien heeft hij ijsvogels, Giant Kingfishers om precies te zijn, vogels ter grootte van een duif. Dat zijn prachtige vogels, blauw en als ze hun vleugels zouden kunnen uitslaan in de nauwe kooi fel lichtblauw. Tulsi Ghat is ook een openbaar toilet; langs de muren is het er vergeven van de mensendrollen. Ik word nooit een Indiër; het zal me niet lukken langs zo’n plek te lopen zonder op te merken “hé, een mensendrol”. Langs de Bachraj Ghat wassen mensen buffels in de rivier en langs Mushi Ghat en Shivala Ghat wassen mensen zichzelf: lekker inzepen op de onderste treden en dan afspoelen in de Ganges. Anderen doen er de was. Shivala Ghat en Dandi Ghat zijn religieuze hotspots. Op de trappen zitten de asceten in yogahouding en ingesmeerd met as, in diepe meditatie. Ik ben achterdochtig: het is vast en zeker een pose en ondertussen houden ze hun omgeving nauwlettend in de gaten. Westerse ashramgangers staan er huiverend tot hun middel in het water de opgaande zon te aanbidden. Het zal moeten van de goeroe. Misschien is het een alternatief voor survivallen als groepsvormingsproces?

Lekker inzepen en dan afspoelen in de rivier

Lekker inzepen en dan afspoelen in de rivier

De Lonely Planet schrijft over Varanasi: “Brace yourself. You’re about to enter one of the most blindly colorful, unrelentingly chaotic and unapologetically indiscreet places on earth.” Met “unapologetically indiscreet places” heeft de LP waarschijnlijk het oog op Manikarnika Ghat en Harishchandra Ghat, de crematie ghats. Er is voor een hindoe niets mooiers dan gecremeerd te worden in Varanasi aan de oever van de Ganges omdat dáár gecremeerd te worden de belofte inhoudt van het doorbreken van de vicieuze cirkel van geboren worden en sterven. Manikarnika is de grootste maar daar is weinig ruimte om het cremeren te aanschouwen vanwege de enorme stapels hout die het grootste deel van de Ghat en aanpalende stegen in beslag nemen. Harishchandra is kleiner maar er is daar meer ruimte en er staan banken waar je kunt gaan zitten en kijken. Daar komt een groep met een baar; het lijk is gewikkeld in een witte wade en afgedekt met een brokaten doek. Het lichaam wordt naar de oever gebracht en besprenkeld met het heilige water van de Ganges. Op het platform van de ghat bouwt de vuurman de brandstapel op. Het bouwen van de brandstapel en het controleren van het vuur is een beroep. Ondertussen snuffelen geiten aan de baar. Ze zijn op zoek naar de bloemen. Honden en kinderen rennen rond; op de hoek van de ghat zijn er een paar aan het vliegeren. Is de brandstapel klaar, dan wordt het lichaam erop gelegd. Het is me opgevallen: alle brandstapels zijn te klein voor het lichaam; het hoofd hangt er buiten. Er worden nog blokken hout onder het hoofd gestapeld en bovenop het lichaam. Een familielid – de oudste zoon? – steekt met een toorts van riet de stapel aan. In het begin rookt die stapel flink maar als het vuur aanwakkert verdwijnt de rook. De vuurman strooit een poeder dat het vuur nog meer aanwakkert. Hoe heter het vuur hoe doorschijnender de vlammen. Met het vuur wordt de ziel verlost van het lichaam. Naarmate de verbranding voortgaat zakt de stapel in. De vuurman duwt met een stok het hoofd naar binnen. Zo’n verbranding duurt twee, tweeënhalf uur. Dan wordt het vuur gedoofd met een paar emmers water – honden besnuffelen de afkoelende resten – en de brandplaats schoongeveegd voor de volgende. Er branden drie, vier stapels tegelijkertijd en het cremeren gaat bijna vierentwintig uur per etmaal door. Gruwelijk? Helemaal niet. Er rolt geen hoofd van de stapel, er krult geen lichaam op, er ontploft geen schedel. Van de verbranding is weinig waar te nemen door de hitte van het vuur. Indiscreet? Op deze plaats bestaat discretie niet. De crematie is een onderdeel van het Indiase leven, met veel mensen eromheen, geiten en honden en koeienpoep. Leven en dood gaan naadloos samen. Op de aanpalende ghat heeft zich een bruiloftsstoet genesteld met trommelaars; het is een leven als een oordeel. Naast Harishchandra Ghat staat een crematorium. Ik heb er geen rouwstoet naar binnen zien gaan. Mensen die ik ernaar heb gevraagd: “Nee, dat is niks, cremeren met elektriciteit. Met hout en vuur, dat is echt.” Jonge kinderen en overledenen zonder familie worden niet gecremeerd. Die worden met een steen verzwaard en in de rivier gedumpt. India is vreselijk fysiek.

Manikarnika Ghat

Manikarnika Ghat

 

Dit bericht werd geplaatst in 2013-2016: naar Australië en terug, Indisch Subcontinent en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s