Over fraude en corruptie

Het onderstaande gebeurde op 27 december 2013. Ik heb lang geaarzeld dit verhaal over fraude en corruptie publiek te maken omdat ik er zelf bij betrokken ben. Ik doe het toch, omdat fraude en corruptie – naast slecht bestuur en de vrijwilligersmaffia – belangrijke obstakels zijn voor de ontwikkeling van een land.

Ik bestelde in Nederland onderdelen voor mijn motor. DHL transporteerde die onderdelen naar Nepal. Een medewerker van DHL bracht de documenten van de zending naar mijn guesthouse met de mededeling “U kunt uw zending ophalen bij de douane op het vliegveld”. De rekening zat ook bij die documenten: 407 euro, inclusief 76 euro verzendkosten en 70 euro btw over het totaal van de waarde van de onderdelen en de verzendkosten. Op een van de papieren stond nog een bedrag gekrabbeld, met balpen: 119 euro. Dat zou de invoerheffing weleens kunnen zijn. Ik ben even aan het rekenen geslagen en moeilijk is de rekensom niet: 30 procent invoerheffing als de heffing is berekend over de totale factuur!

Ik zal me niet zomaar laten slachten. In de taxi naar het vliegveld heb ik mijn strijdplan beraamd. Ik heb twee kaarten uit te spelen. Kaart 1: er hoeft helemaal geen invoerheffing betaald te worden want de onderdelen horen bij de motor, worden met de motor het land uitgebracht en vallen dus gewoon onder de dekking van het Carnet de Passage. Kaart 2: áls er invoerrechten moeten worden betaald, dan toch over de werkelijke waarde, 261 euro, zonder de verzendkosten en zonder de btw.

Het was even zoeken maar ik heb de vrachtloods gevonden, het douanekantoor en de chef. De chef bekijkt de documenten en komt tot een besluit: er moeten invoerrechten betaald worden. Ik: “Die onderdelen horen gewoon bij de motor en vallen dus onder het Carnet de Passage.” Hij: “Dat kan zijn maar u voert ze nu afzonderlijk in, los van uw motor, en dus moet u invoerrechten betalen.” Ik weer: “Die onderdelen gaan het land ook weer uit, er blijft niets in Nepal achter.” De chef: “Maar u voert ze nú in!” Even merk ik twijfel als hij eraan toevoegt “Bovendien weet ik niet of die onderdelen alleen voor uw motor zijn.” Ik wil dat gaatje graag uitbuiten maar hij valt terug op de stelling van de afzonderlijke invoer. Ik kom er niet doorheen, kaart 1 is uitgespeeld; het wordt betalen. De vraag is alleen: hoeveel?

Twee douanebeambten – ze doen me denken aan Leepoog en Litteken in Caracas – gaan het rekenwerk doen op de computer. Er moeten heel veel datavelden worden ingevuld: het factuurbedrag, aantal goederen, tariefgroepen, douanekosten en verzekeringskosten want verzekeren voor het verblijf van de zending op het douaneterrein blijkt verplicht (8 euro). Het resultaat van het rekenwerk, 15.800 Nepalese rupees, is precies gelijk aan het bedrag dat met balpen op een van de documenten is gekrast (119 euro). DHL heeft goed rekenwerk gedaan. Ik: “Hoho, u berekent over de totale prijs inclusief de btw én de verzendkosten maar u moet rekenen over de waarde van de onderdelen!” De heffing zou in dat geval ongeveer 78 euro, 10.000 rupees, bedragen. De rekenaar: “De heffing wordt berekend over de totale factuur. Hoe die is samengesteld doet er voor ons niet toe.” Dan bemoeit de tweede zich er mee. Zachtjes zegt hij: “We kunnen een lagere prijs rekenen maar dan moet u daarover zwijgen.” Het zíjn dus Leepoog en Litteken! Ik: “Waar denkt u aan?” Leepoog: “tienduizend” Ik: “achtduizend” want ik verwacht nog onderhandelingen. Litteken: “Laten we zeggen negenduizend, dan praten we nergens over maar u betaalt aan ons.” Terwijl Leepoog en Litteken aan de slag gaan om het gewenste bedrag uit de computer te wurmen, ben ik naar buiten gegaan om een sigaret te roken. Ik wil niet zien wat ze doen. Het duurt even maar dan hebben ze een bruikbaar formulier gefabriekt waarmee we langs eindeloos veel burelen kunnen en uiteindelijk naar de vrachtloods waar ik mijn pakketje krijg. Na de inhoud te hebben gecontroleerd betaal ik in een hoekje bij de bank de afgesproken negenduizend rupees. Ik moet nog even wachten op de vrijgave-verklaring voor de wacht aan de poort van het douaneterrein maar dan zijn we klaar.

In de taxi en buiten de poort heb ik het formulier bekeken dat de heren hebben gefabriekt. De invoerheffing blijkt te zijn vastgesteld op 3355 Nepalese rupees, inclusief 565 rupees administratiekosten (“declaration fees”). Nepal is dus door eigen ambtenaren benadeeld voor ongeveer twaalfduizend rupees, als de invoerheffing terecht is berekend over het totale factuurbedrag, en daarvan hebben Leepoog en Litteken bijna zesduizend in eigen zak gestoken. Je kunt ook zeggen: wij hebben het verdonkeremaande bedrag broederlijk gedeeld. Als de heffing zou zijn berekend over de waarde van de onderdelen, dan is Nepal benadeeld voor ongeveer zevenduizend rupees waarvan de heren er nog steeds zesduizend in eigen zak hebben gestoken en ik er duizend op heb gewonnen. Geen van die door de staat betaalde ambtenaren in de douaneburelen ontdekte de fraude, hoewel dat gemakkelijk had gekund door de factuur en het douaneformulier met elkaar te vergelijken.

Ik heb veel onderhandeld gedurende mijn reizend bestaan. Onderhandelingen over kosten, diensten die wel of niet verleend worden, documenten, permissies. Sommige waren hilarisch, zoals in Kinshasa over de desinfectie van mijn motor. De gang door het douane-dolhuis in Caracas, met Leepoog en Litteken, zal ik niet vergeten. Andere waren schandelijk, zoals met de vertegenwoordiger van Terre des Hommes over de evacuatie van Charles uit Mboki. Met de dokter van het Frontline Hospital in Dar es Salaam onderhandelde ik over de behandelkosten van Innocent’s acute malaria. Daar ben ik goed uitgesprongen. Die onderhandelingen zijn in mijn geheugen gegrift en komen ’s nachts terug in mijn dromen als spoken. Maar zó zout als in Nepal heb ik het nog niet gegeten. Niet omdat het zo moeilijk was maar omdat het zo ongelofelijk brutaal was. Ben ik trots, blij en tevreden? Nee, helemaal niet!

 

Dit bericht werd geplaatst in 2013-2016: naar Australië en terug, Indisch Subcontinent en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s