Iran revisited‏

Tien jaren geleden was ik in Iran en nu weer; ‘Iran revisited’. Ik bezocht de grote steden die ik toen ook bezocht – Tabriz, Teheran, Shiraz, Isfahan – en delen van het land waar ik niet eerder was geweest: het westelijk deel dat bergachtig is en de provincie Khuzestan. Khuzestan ligt aan de Persische Golf en je gaat er alleen heen als je héél veel van ruïnes houdt – Susa en de zigurrat van Choqa Anbil – want het is er ondragelijk heet en de luchtvervuiling door de oliewinning is ontstellend. Wie denkt dat oliewinning een kwestie is van oppompen en via een pijpleiding transporteren naar een tanker, het schone proces dat Shell ons wil doen geloven (ik heb het geloofd), vergist zich. Heel wat gas (en olie?) wordt verbrand en over het woestijnland hangt een gele en grijze mist. Griezelig.

201335534

De vervuiling door de olie-industrie

Tien jaren geleden was ik in Iran en nu weer. Wat is er veranderd? Hoe staat het met de persoonlijke vrijheid? Tien jaren geleden klaagden mensen, vooral jongeren: de universiteit is toegankelijk voor velen maar er is niets daarna, de werkloosheid onder jongeren is enorm en niets mag, geen feestje, geen disco, niks. Ik vroeg “Wat wil je? Een nieuwe revolutie?” “Nee” zeiden de mensen, “geen nieuwe revolutie.” Dan wordt het millimeter-schuifwerk. Het is millimeter-schuifwerk geworden. Er wordt nu bier zonder alcohol verkocht. Het ziet er niet uit als bier, het schuimt niet, het ruikt niet naar bier en het smaakt niet naar bier maar op het etiket staat wel “non-alcoholic beer” en daarmee is het concept “bier” geïntroduceerd. Het is maar een hilarische waarneming van millimeter-schuifwerk. De positie van vrouwen en de relatie tussen mannen en vrouwen is veel belangrijker. Tien jaren geleden noemde ik de positie van vrouwen opmerkelijk ten opzichte van haar zusters in de rest van het Midden Oosten, inclusief Turkije: ze zijn goed opgeleid, ze werken en nemen deel aan het maatschappelijk verkeer. Als ik iets moest regelen, dan liever met een vrouw dan met een man: ze spreekt Engels, begrijpt de vraag en wil ook helpen. Dat is nog steeds zo. Tien jaar geleden was hier alles zwart en zat de vrouw stevig ingepakt in chador, lange jas en omslagdoek, een enkele uitzondering in het welvarende deel van Teheran daargelaten. Nu lopen vrouwen er veel kleurrijker bij en de hoofddoek is soms zó ver naar achter geschoven dat alleen nog het haarknotje is bedekt. Een mini-hoofddoek. Zelfs in de traditionele chador, vooral door oudere vrouwen gedragen, zit nu een motiefje. In winkeletalages staan prachtige kleurrijke schoenen met forse hakken, mooie handtassen en fraaie jurken, voor de vrouw die het betalen kan. Vrouwen en mannen willen er leuk uitzien en dat kan geen ayatollah tegenhouden. De positie is verbeterd, in millimeters. Hetzelfde geldt voor de relatie tussen mannen en vrouwen. Volgens de Lonely Planet is het ongepast in het openbaar affectie te tonen. Dat is onzin, in ieder geval afhankelijk van wat je onder “tonen van affectie” verstaat. Ik zie jongens en meisjes hand in hand lopen; niet vaak maar het gebeurt wel. Eram Gardens in Shiraz is bekend vanwege de bankjes tussen de bossages. Verandering in millimeters want aan de formele positie van vrouwen is niets veranderd. Ze studeert psychologie en zou graag haar studie in het buitenland willen vervolgen. Aan trouwen denkt ze niet. “En als je verliefd wordt?” Ze lacht, “beter niet!” Hij zal de baas zijn en een kans op studie in het buitenland is dan verkeken. Tien jaren geleden vertelde de vertegenwoordigster van een Nederlandse ngo in Bam hetzelfde verhaal.

Ik was in Iran in verkiezingstijd. De president moest worden gekozen. Ook in Iran moet de kiezer worden gewonnen. Elk denkbaar plekje, inclusief auto’s, was beplakt met de affiches van de kandidaten, winkeliers hadden de foto van hun favoriete kandidaat in de etalage hangen, op straat werden kaartjes en folders uitgedeeld, overal waren zaaltjes ingericht waar een vertegenwoordiger of misschien wel de kandidaat zelf zou spreken en er waren optochten met muziek en vlaggen en joelende jongeren. Op billboards hingen de foto’s van alle kandidaten. Er viel best wat te kiezen, in ieder geval qua uitstraling. De intellectueel, een oudere heer met bril en baard, die zeker zal nadenken voordat hij iets doet. De macher, een gevuld ondernemerstype met erg zichtbare handen en op de achtergrond een nieuwe brug, die zeker iets zal doen. De man van het volk, zonder bril maar met snor, die stug staat voor ‘wij gaan door’. De verontwaardigde, met priemende ogen en de lippen stijf op elkaar, die zeker alles anders zal doen. De jonge kandidaat die voor de toekomst staat. De luisteraar, met het pootje van de bril tegen zijn lip, de obligate geestelijke en ook de enkele vrouw waaraan ik geen uitstraling kan ontdekken. Al die kandidaten zijn goedgekeurd door de Opperste Leider op advies van de Raad van Hoeders. Ik bekeek de portretten: wie zou het worden? Die vrouw vast niet – da’s de excuus-truus – en ook de geestelijke niet; Iran heeft genoeg geestelijken die aan de touwtjes trekken. Het werd de geestelijke, Rohani. Waarom Rohani? Omdat hij meer vrijheid belooft en echt geld in de portemonnee. Ik hoop dat hij snel werk maakt van die vrijheid zodat ik er nog van kan meegenieten. Alle wordpress sites zijn geblokkeerd evenals de Nederlandse versie van google (merkwaardigerwijs wordt google.com niet geblokkeerd) en de doorgifte van hotmail is zó traag dat de computer zelf een time out constateert. Overigens maken veel Iraniërs voor hun digitale communicatie gebruik van een virtual private network om de overheidscensuur te ontlopen. Het is niet zo gemakkelijk om mensen te ringeloren, ook niet in Iran.

De nieuwe president Rohani heeft gezegd “Ik ben blij dat de centrifuges [van de nucleaire opwerking] goed draaien maar hoe draaien de levens van de mensen?” Zijn voorganger Ahmadineyad, die in het buitenland wordt verguisd, heeft het binnenlands best goed gedaan. De steden zijn nu met elkaar verbonden door snelwegen en het elektriciteitsnet is verdicht en bereikt nu ook de dorpen. In Isfahan wordt een metro aangelegd (maar veel actie zie ik niet in de bouwput op Abbasi street). De welvaart is beslist toegenomen. De winkels liggen vol en ik neem aan dat er ook kopers zijn. Iedereen heeft nu een airconditioner. Er zijn veel minder bedelaars en straatkinderen dan ik me herinner van tien jaren geleden. Iraniërs zijn toeristen in eigen land, bezoeken dezelfde plaatsen als ik, beschikken over een Canon camera net als ik maar verblijven in 3, 4 en 5 sterren hotels die ik niet betalen kan. Tegelijkertijd heeft Iran grote economische problemen. Heel veel jongemannen hangen doelloos rond op straat, de rial heeft een vrije val doorgemaakt en de rente staat op 20%. Veel infrastructuur projecten, zoals die metro in Isfahan, liggen feitelijk stil. Producten uit het buitenland zijn erg duur. Die economische problemen zijn, volgens mij, niet het gevolg van de sancties tegen Iran maar van de wijze waarop Ahmadineyad de ontwikkeling en de welvaart heeft gefinancierd: door de geldpers te laten draaien en via een gigantisch stelsel van uitkeringen op eerste levensbehoeften. Ik betaal voor een liter benzine 7000 rial, 15 eurocent (bij elke tankbeurt dank ik de Iraanse overheid voor haar generositeit; in Turkije betaalde ik bijna 2 euro per liter!) maar voor Iraniërs met een benzinekaart kost een liter benzine niet meer dan 4000 rial, 10 eurocent. De mensen hebben hun natje en hun droogje maar er is niets daarna, geen toekomst. Je kunt naar de universiteit maar er is niets daarna, geen baan. De suppoost in het Azarbeyan museum in Tabriz heeft sociale wetenschappen gestudeerd. Je hebt je natje en je droogje maar verder is het op een houtje bijten. Er is niets daarna. Het overgrote deel van de Iraniërs is helemaal geen toerist in eigen land, met een Canon in de hand en een verblijf in een 5 sterren hotel. Zij moeten het doen met picknicken op een deken in het park. Er is niets daarna en dat maakt mensen ontevreden. Tel bij die ontevredenheid de last van een erg dwingende overheid op en maak dan een inschatting van de frustraties. De overheid geeft de sancties de schuld en poetst het lijden van de Iraaks-Iraanse oorlog op. In elke stad en dorp hangen langs de weg de geschilderde portretten van plaatselijke helden en wijst een bordje naar het martyr centre waar de gesneuvelden worden herdacht. Op de televisie worden nabestaanden geïnterviewd. De tapijtverkopers wijten het geringe aantal buitenlandse toeristen aan het slechte imago van Iran in het buitenland. Ik vertel ze over mijn problemen om een Iraans visum te krijgen en over degenen aan wie een visum werd geweigerd. Niet de sancties, niet het imago maar de overheid. De nieuwe president heeft de mensen betere relaties met het buitenland beloofd en waardevast geld. Ik duim voor hem want hij staat voor een zware klus. Enig krediet heeft hij gekregen: sinds zijn verkiezing is de koers van de rial met 10% gestegen. Voor Iraniërs is dat goed nieuws, voor mij wat minder.

Picknickende mensen

Zij moeten het doen met picknicken op een deken in het park.

Dit bericht werd geplaatst in 2013-2016: naar Australië en terug, Midden Oosten en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Iran revisited‏

  1. Harry P. M. Haagen zegt:

    Dag Mart,

    Van harte gefeliciteerd met je 61 stigste levensjaar. Dank voor je mooie verhalen. Sterkte bij de volgende stap naar Pakistan.

    Groet,

    Harry P.M. Haagen 0623229665

    Op 5 jul. 2013 om 09:57 heeft De lange weg naar beneden het volgende geschreven:

    > >

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s