Het arboretum van Huye

Rwanda is een vreselijk klein land. Zonder veel haast of lange rijtijd reed ik van Gisenyi in het noordwesten via Gitarama in het centrum naar Huye in het zuidoosten van het land. Huye? Huye is beter bekend als Butare en is op de Michelinkaart en op mijn navigator in Tracks4Africa onder die naam aangegeven. De naam is recent gewijzigd. Veel plaatsnamen in Rwanda zijn recent gewijzigd in het kader van een administratieve herindeling en omdat sommige oude namen akelige herinneringen en ongemakkelijke gevoelens oproepen. Butare is er zo een. Huye/Butare is een vlek ter grootte van Bunnik en tegelijkertijd het intellectuele centrum van Rwanda want Huye heeft twéé universiteiten, de NUR, National University of Rwanda, en de CUR, Catholic University of Rwanda. Twee volwaardige universiteiten met een medische en een juridische faculteit, een informatica instituut en allerlei andere instituten, met laboratoria, een bibliotheek en een campus. De NUR is de grootste van de twee en daar kun je onder meer afstuderen als Master of Genocide Studies. Dankzij die universiteiten zijn er duizenden studenten – casual hip gekleed of formeel met overhemd en stropdas maar allemaal met schoenen aan de voeten en sokken aan, geen blote pootjes in slippers – en heel veel docenten, waaronder nogal wat expats, en daarom is het druk in Huye, heel druk, zelfs naar Rwandese maatstaven. Die studenten en docenten hebben voorzieningen nodig en daarom zijn er kantoorboekhandels voor de schriften en de klappers (ik heb geen boek-boekhandels in Huye gevonden), internetcafés, uitspanningen, hotels en restaurants. De expats klitten samen op het terras van hotel-restaurant Ibis (geen deel van de keten met dezelfde naam) met een heel redelijke ouderwetse Frans-Belgische keuken (veel dikke sausen en de soep komt uit blik maar de rest is absoluut vers), Zuid-Afrikaanse wijn, Franse likeuren, Rwandees-Belgisch bier en attente bediening.

Huye is een intellectuele oase in Afrika en dat zou een reden kunnen zijn om de stad te bezoeken. Of je zou er naar toe kunnen gaan voor het etnografisch museum dat de reputatie heeft het beste museum van Oost Afrika te zijn. Of voor de kathedraal die de grootste is van het land. Ik ging naar Huye voor het arboretum, de bomentuin. Het Arboretum de Ruhande ligt even buiten Huye achterop het terrein van de NUR. De Lonely Planet schrijft erover: “Started by the Belgians in 1934, this attractive and peaceful arboretum is a great place to learn about African flora while indulging in a bit of leafy shade”. De schrijver van de Lonely Planet is een arboretum-onbenul; er valt weinig te leren over de Afrikaanse flora om twee redenen. De eerste: het arboretum lijdt aan een euvel waaraan veel oude arboreta lijden: kleine bomen worden groot waardoor de kroon buiten bereik van het oog en de camera komt en oude bomen gaan dood en hun plaats wordt ingenomen door opslag van onbekende identiteit. Een arboretum vraagt gewoon heel veel onderhoud en planning. De tweede reden is ernstiger: er valt in het Arboretum de Ruhande niet veel te leren over de Afrikaanse flora omdat de meeste boomsoorten er niet van Afrikaanse origine zijn. Er staan heel veel eucalyptussoorten, die komen uit Australië, en cipressen- en dennensoorten en die komen uit het Middellandse zeegebied. De Belgen hebben er de bomen aangeplant waarin ze het meeste heil zagen! Floristisch gezien een misser en toch heb ik er een plezierig middagje doorgebracht want er is veel “leafy shade” en het bos fungeert als studieplaats.

201056474

Die overhoort zichzelf …

Langs de paden zitten groepjes studenten te discussiëren, anderen hebben zich dieper in het bos teruggetrokken om zich op de leerstof te concentreren. Tussen de bomen loopt er een in zichzelf te praten: die overhoort zichzelf. Een ander zit op een boomtak, hoog boven de grond als Paulus de Boskabouter. Dat vind ik zo vermakelijk dat ik hem aanspreek. Hij studeert economie en management, in het bijzonder human resource management. “Wat zijn voor Rwanda de belangrijkste onderwerpen op die vakgebieden?” vraag ik. Dat is gelijk een examenvraag. Hij weet het niet, hij zit pas in het derde jaar. Over human resource management wil hij wel melden dat het heel belangrijk is dat mensen zich betrokken voelen bij het bedrijf waar ze werken en dat ze plezier hebben in hun werk. Het overgrote deel van de Rwandezen werkt niet bij bedrijven maar sappelt als keuterboer met een hak op een piepklein stukje land. En “plezier in het werk” betekent in Afrika ‘geld om te overleven’ en het betekent ‘plezier met elkaar’ want werk heeft in Afrika een sociale betekenis. “Weet u” zegt de student op de boomtak “ik leer heel veel maar mijn studie is als een droom die met realiteit weinig te maken heeft.” Ik troost hem met de opmerking dat voor veel studenten de studie een droom is die weinig met de realiteit te maken heeft. Toch raakt me de verzuchting van de student op de boomtak: zijn studie is een droom over een droom; een soort dubbele droom. “Economie” en “management” en “human resource management” zijn westerse begrippen en bestaan uit westerse concepten en die worden voorgehouden aan een Afrikaanse student. Hoe passen die begrippen en concepten in zijn Afrikaanse wereldbeeld? Welke betekenis krijgen die begrippen en concepten daar? Zouden er ook Afrikaanse concepten van economie en management bestaan zoals de Japanners hun eigen kwaliteitsdenken en wijzen van samenwerken hebben ontwikkeld? Ik kan het hem niet vragen, ik kan zijn dubbele droom niet bespreken want ik maak er zelf deel van uit. Hij en ik leven in een andere wereld.

Dit bericht werd geplaatst in 2009-2011: Afrika, Oost-Afrika en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s