De grens die geen grens mag zijn

Voorbij Tiznit begint het web van Marokkaanse wegen te rafelen en na Guelmim blijft er nog maar één spindraad over, de N1. Die spindraad is overigens, gerekend vanaf Tiznit, bijna vijftienhonderd kilometer lang tot de Mauritaanse grens. Aan die spindraad hangen wat vangdruppels: Tan Tan, Tarfaya, Laâyoune, Boujdour en Dakhla zijn de grootste. Tussen Tan Tan en Tarfaya (tweehonderd kilometer) ligt het dorp Sidi Akhfenir, tussen Tarfaya en Laâyoune (honderdtien kilometer) Tah en Darwa, tussen Laâyoune en Boujdour (tweehonderd kilometer) ligt Lemsid dat ik over het hoofd zag omdat het zo klein is en grotendeels verlaten en tussen Boujdour en Dakhla (driehonderd kilometer) liggen nog twee tankstations. Na Dakhla komt niets meer dat de moeite van het vermelden waard is, behalve het laatste Marokkaanse tankstation op tachtig kilometer van de grens. En verder, vanaf Tiznit: hamada, een steenwoestijn met wat verspreide lage struikjes. Hier en daar een zandduin. Vijftienhonderd kilometer. Saai? Ik ben wel wat gewend. De weg volgt de kust zodat ik zicht heb op de zee waarboven grote donkere regenwolken hangen die op het land aandrijven en dan oplossen tot vriendelijke schapenwolkjes. Saai? Ik moet natuurlijk letten op het verkeer. Er is weinig verkeer, zeker na Laâyoune, en juist daarom moet je extra opletten. Ik ben een keer door een vrachtautochauffeur met getoeter en lichtsignalen tot de orde geroepen omdat de wind me langzaam naar het wegmidden dreef zonder dat ik het bemerkte. Er staat een harde noordenwind en die heb ik meestal in de rug maar ook soms van opzij. Het voortdurende gebulder van de wind in mijn helm is niet bevorderlijk voor de concentratie. Ik houd me wakker met het lezen van de tekens langs de weg. Steenhopen met een stuk autoband er op of een oliebus er naast. Een markering maar waarvoor? “Hier verloor ik een band”, “Ik ben hier, aan het einde van het spoor”, “Dit is van mij”, “Olie te koop”? Wie zal het zeggen? Hier en daar zijn taluds aangelegd die eindigen in een stenen muur. Wat is daarvan de bedoeling? Zouden het kanonstellingen kunnen zijn, oefenplaatsen van het leger? Die duinen, dat zijn sikkelduinen, als de sikkel van de maan, en de opening is altijd naar het noorden. Dat betekent dat de noordenwind hier de overheersende windrichting is. Ach, het is te doen en het is koel. Weet je wat erg is? Een strakblauwe hemel, de hitte van de oven, de zon die zo fel is dat je door je oogharen moet kijken, zand dat over de weg stuift en dat allemaal urenlang. Dat is pas erg en zo erg is het niet.

Sikkelduin

Sikkelduin; de opening wijst de overheersende windrichting aan.

Bij het dorp Tah passeer ik de grens tussen Marokko en de Westelijke Sahara. Dat vertelt mijn GPS en de Michelin wegenkaart. Op de kaart staat: “De positie van de grenzen op deze kaart houdt op geen enkele wijze officiële erkenning of acceptatie door de uitgever in.” Zo wordt noch Marokko noch het Polisario gebruuskeerd. Het Polisario is blij omdat de grens op de kaart staat, de Marokkaanse overheid omdat de uitgever de grens niet erkent. Er staan geen borden met “U verlaat Marokko” en “Welkom in de Westelijke Sahara”. Er zijn geen grensposten en geen vlaggen. Marokko heeft de Westelijke Sahara genaast en beschouwt het als deel van haar grondgebied. In het dorp staat wel een monument ter herinnering aan de Groene Mars waarmee de vorige koning Hassan de Marokkaanse rechten op de Westelijke Sahara opeiste. Ergens in de jaren zeventig; ik kan het me nog vaag herinneren. Met dat monument is er toch eigenlijk een grens gemarkeerd, de grens die geen grens mag zijn. Er zijn meer tekens. De tekens van economische aard bevallen me het meest: de prijs van benzine is hier bijna de helft van die in Marokko; in plaats van tien dirham kost hier een liter benzine tussen de zes en de zeven dirham. Benzine wordt gesubsidieerd in de hoop mensen en bedrijvigheid aan te trekken. Laâyoune is de hoofdstad van de administratieve regio en is heel modern maar er is alleen de fosfaatfabriek, de visserij en de Verenigde Naties waaraan geld kan worden verdiend en de jongeren hangen er nog meer rond dan in de rest van Marokko. Boujdour is een stofvlek maar de N1, die verder een rafelige weg is, verbreedt er tot een boulevard van zes rijbanen met honderden straatlantaarns. Dakhla hoopt op de toeristenindustrie. Marokko beschouwt de Westelijke Sahara als deel van haar grondgebied maar helemaal zeker van haar zaak is ze niet. Politie en leger zijn nadrukkelijk aanwezig. In elke plaats is een kazerne en de verplaatsingen van het leger kunnen niet geheim blijven want er is maar één weg. Ik ben verschillende konvooien van legervoertuigen tegen gekomen. De politie heeft posten bij en tussen de plaatsen en daar moet je je melden: “Waar komt u vandaan, waar gaat u naar toe, waarom?” en er wordt geadministreerd. Om de heren van dienst te zijn en het oponthoud te bekorten heb ik kaartjes gemaakt, fiches d’Etat Civil, met alle gegevens erop. Ze zijn er tuk op want dan hoeven ze het zelf niet op te schrijven. Na Dakhla zijn er geen masten meer van het mobiele netwerk. De Marokkaanse aanwezigheid in dit onherbergzame gebied is dus nog niet volledig.

De N1, bij het passeren van de Kreeftskeerkring.

De N1, bij het passeren van de Kreeftskeerkring.

En de oorspronkelijke bewoners, de Saharawis? Tussen weg en kust staan hier en daar hutten van platgeslagen oliedrums, hout, plastic en lappen textiel dat bijeengehouden wordt door touwen. Daar wonen de Saharawis en ze hengelen er wat vis. Er zijn krottenwijken bij Laâyoune en ook bij Dakhla. Daar wonen ook de Saharawis en ze wachten er vooral. Dan is “Ik herinner me het nog vaag” een vloek.

Dit bericht werd geplaatst in 2009-2011: Afrika, Marokko en Mauritanië en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s