American Cities

Amerikaanse steden allemaal hetzelfde? Alle Amerikaanse steden die ik bezocht hebben een rechthoekig stratenpatroon. Dat is het gemeenschappelijke kenmerk. Daaraan ben ik niet gewend en daarom lijken die steden op het eerste gezicht op elkaar. Als het afwijkende gewoon is geworden, zie je de verschillen. Miami Beach, ingeklemd tussen de oceaan en de lagune is elegant en poenerig. Dat is leuk omdat elegant en poenerig vaak tegenover elkaar staan maar even vaak ook samengaan. Montgomery, de hoofdstad van Alabama, is een lijk in verregaande staat van ontbinding. Een skelet met hier en daar nog wat stukken vlees. De ruggengraat Dexter Avenue is een naargeestige winderige streep met veel dichtgetimmerde winkels, nauwelijks verkeer en mensen op straat op wat groepjes rondhangende zwarte mannen na. De randen van de stad zijn verschimmeld met shabby shopping malls en bedrijventerreinen. Montgomery is niet mooi of leuk, wel fascinerend zoals een varkenskadaver langs de weg, wachtend op de komst van de destructiewagen, fascinerend is: het gezicht van de dood en de geur van ontbinding trekt aan en stoot af. Selma, niet ver van Montgomery, is heel anders. Downtown: huizen met hoge rechthoekige gevels en galerijen met houten en gietijzeren pilaren langs brede straten. Het zou het decor voor een western kunnen zijn. Er zitten wat gaten in maar downtown Selma is redelijk intact. Aan de rand van het centrum staan vier kolossale kerken op een kluitje. Presbyterianen, Baptisten, Methodisten, Episcopalen; de synagoge ligt een eindje verderop en hoort niet helemaal bij de club. Normandische stijl, neogotiek, arts & crafts. Geen grote architectuur, wel leuk om naar te kijken. Om downtown heen liggen de residential areas. Langs lommerrijke lanen staan houten huizen met een veranda en een schommelbank en bakstenen huizen met een voorname pseudoklassieke gevel. Zuilen, gesneden daklijsten, smeedijzer. Selma: een lome zuidelijke provinciestad. Oklahoma City: langs drukke snelwegen liggen shopping malls en uitgebreide bedrijventerreinen, in de verte doemt het capitool op en wat hoogbouw en verder … bomen. Waar is de stad? Het capitool ligt in the middle of nowhere. De hoogbouw blijkt bij kennismaking een klein gebied met overheidsgebouwen en er is nauwelijks een mens op straat. Waar is de stad? Tussen de bomen ontdek ik de woonwijken maar daarvoor moet ik wel goed opletten. Oklahoma City is geen arme stad als Montgomery, geen half vergaan lijk. Oklahoma leidt aan een ander euvel: teveel ruimte. De stad is over zo’n groot gebied uitgesmeerd dat er van ‘stad’ geen sprake meer is. Albuquerque heeft drie centra. Er is ‘historic town’, het zeventiende-eeuwse Albuquerque uit de Spaans koloniale tijd: een plaza met de San Felipe de Neri kerk en wat zijstraten. Allemaal pijnlijk zorgvuldig geconserveerd en daardoor zo dood als een pier. Dat is het Albuquerque voor de toeristen. Er is downtown Albuquerque, met een rechthoekig stratenpatroon, waarvan Central Avenue de as is. Daar zijn winkels, theaters en bars. Best leuk, best levendig maar een schim van wat het ooit is geweest. Central Avenue was het stedelijke deel van Route 66, de legendarische oost-west verbinding door de Verenigde Staten. Op een oude foto zie ik dat Central Avenue toen een kermis was van neonreclames en dat de auto’s vier rijen dik reden. De verbindingsfunctie van de Route 66 is al lang overgenomen door de 40 die ten noorden van de stad langs loopt en de 25, de noord-zuid verbinding, die ten oosten van de stad loopt. Op het kruispunt van die twee, noordoost van downtown, ontwikkelt zich het nieuwe centrum Crossroads naar de smaak van deze tijd: nietszeggende gebouwen en shopping malls die gebouwd zijn voor de uiterste tijdelijkheid.

Miami Beach, Montgomery, Selma, Oklahoma City, Albuquerque: allemaal verschillend. Allemaal verschillend; maar een stad, een stad met een centrum waar mensen in dichte drommen rondlopen, waar je kunt winkelen en eten, op een terrasje zitten en mensen kijken, een bioscoopje kunt pikken of een museum bezoeken en dat allemaal op loopafstand? Montgomery en Oklahoma City hebben het niet, om verschillende redenen. Miami Beach eigenlijk ook niet; Miami Beach is meer Zandvoort dan Haarlem. Albuquerque heeft het een beetje, had het ooit helemaal maar daar is weinig van over. San Francisco heeft het. Hetzelfde rechthoekige stratenpatroon als alle Amerikaanse steden maar dan gespannen over een steile heuvelrug. San Francisco heeft weinig hoogbouw. Hoogbouw is geen kenmerk van Amerikaanse steden. Amerikaanse steden zijn eigenlijk vooral plat. Flatwijken zoals Zoetermeer, de Amsterdamse Bijlmer of de Utrechtse wijk Overvecht zag ik nergens. In San Francisco domineren skyscrapers alleen het Financial District; de Pyramid is de meest fotogenieke en van verre in de skyline herkenbaar. Voor de rest is San Francisco mudvol gebouwd met huizen van drie of vier verdiepingen. Huizen van hout, geschilderd in lichtgrijs of beige en met héél veel erkers. Amerikanen zijn dol op erkers. In San Francisco kun je doen wat je in Europese steden kunt doen. Ik drink koffie, eet een sandwich en lees de krant in een van de vele ontbijtzaken langs de Van Ness Avenue. Ik wandel over Market Street, shop in de warenhuizen en omzeil de verslaafden. Ik slenter door Chinatown met heuse pagodes en straatnamen in Chinese karakters, door Russian Hill waar ik inderdaad de sisklanken van het Russisch hoor, langs de pieren en pakhuizen van Fisherman’s Wharf die een tweede leven zijn begonnen als tourist traps en uitgaansgelegenheden, langs de winkels, restaurants en cafés van Polk Street waar ik ’s avonds bier drink. Cable cars, trams, trolleybussen. San Francisco heeft het.

Dit bericht werd geplaatst in 2004-2005: de wereld rond, Verenigde Staten en getagged met , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s