De grote landschappen van het Westen

Voorbij Oklahoma City bestaat het landschap uit akkers en wilde graslanden en het is gestoffeerd met graansilo’s die er uit zien als uitgerekte huizen en met olie-installaties, jaknikkers en boortorens. Dat kale productieland strekt zich uit, eindeloos uit, door het westen van Oklahoma en het noorden van Texas tot in New Mexico. En dan ligt de ongerepte prairie voor me. Grasvlakten tot aan de horizon. Intens groen en bleekgeel van rijp gras en vet geelgroen van zeeën wilde zonnebloemen. Zo leeg, zo mooi! In de lucht trekken kuddes schapenwolken naar het verdwijnpunt, het gaatje naar een andere wereld.

New Mexico, tussen Clayton en Raton.

De grote landschappen van het Westen: de prairie, grasvlakten tot aan de horizon.

De prairie klotst tegen de beboste hellingen van het Sangre de Cristo gebergte. De bergen van Christus’ Bloed. Verborgen in die bergen, op een hoge mesa, ligt Los Alamos, de plaats waar de atoombom is uitgevonden. Het museum van Los Alamos National Laboratories heeft het liever over de civiele toepassingen van de quantum mechanica, over de ontrafeling van het menselijk genoom en andere grote wetenschappelijke prestaties waaraan het laboratorium heeft bijgedragen maar kan aan de geschiedenis van de Bom natuurlijk niet voorbij gaan. De ontwikkeling van de Bom wordt netjes in de historische context geplaatst: de opkomst van het Nazisme, de bloedige oorlog met Japan, de ontdekking van de kernsplijting, de eerste gecontroleerde kernreactie. Er ligt een brief van Albert Einstein aan president Roosevelt waarin hij wijst op de militaire toepassingsmogelijkheid van kernsplijting en op de waarschijnlijkheid dat de Nazi’s die mogelijkheid ook hebben gezien. Er worden filmpjes vertoond van de eerste kernexplosie en van de wetenschappers achter de Bom. Het is allemaal heel interessant maar ook ver weg; die Bom wordt niet tastbaar. Het verhaal van de Bom wordt vertelt als het verhaal over een moord zonder de gruwelijkheid ervan te tonen aan de hand van het lijk. Met de gruwelijkheid die hier niet wordt getoond, heb ik kennisgemaakt in de Memorial Hall in Hiroshima. Nog steeds sleep ik op de geheugenchip van mijn fotocamera de beeltenis van Masaaki Honda mee wiens twaalfjarige leven werd verteerd door de Bom. Hoe vaak heb ik niet gezegd “Kijk Masaaki, kijk door de lens naar de wereld!”? Nu houd ik de camera gesloten want ik wil niet dat hij dit ziet. Voorbij de bergen gaat de wereld gewoon verder alsof daar niet gegeten is van de Boom van Kennis van Goed en Kwaad. Er is geen afgrond waaruit de dampen van de hel opstijgen. Christus’ Bloed wast ook deze zonde weg. Open dennenbossen, juniperussteppe, grassteppe; groen en geel van wilde zonnebloemen en lage geelbloeiende struikjes.

New Mexico, Los Alamos surr., mesa

De grote landschappen van het Westen: mesa met op de achtergrond het Sangre de Cristo gebergte.

Dat landschap van prairie, jeneverbes en dennenbos loopt tot Flagstaff en voorbij Flagstaff maar bij Flagstaff houd ik het voor gezien. Van hier verleg ik mijn route een eindje naar het noorden voor de wondere wereld van het Colorado Plateau: de Grand Canyon en Monument Valley. Dennenbos, jeneverbes en prairie; niets wijst op het naderen van de grootste kloof ter wereld. Behalve de stroom rv’s, recreation vehicles, kampeerauto’s met het formaat van een autobus. Ik passeer Grand Canyon Village; nog niks te zien. Dennenbos. Dan, tussen de bomen door, eindelijk het wereldwonder van de natuur. Reusachtige trappen en loodrechte wanden gaan omlaag en daar beneden, zeker een kilometer diep, liggen de meanders van de Colorado rivier en tussen de meanders staan steenklompen als middeleeuwse forten. Mooie gedempte kleuren: lichtgrijs, roodbruin, grijsgroen. De Grand Canyon is spectaculair maar minder indrukwekkend dan ik had verwacht. Op foto’s die ik heb gezien lijkt de kloof veel nauwer. Foto’s liegen en vervormen; het is de werkelijkheid van de standplaats, van de lens, de belichting, de eigenschappen van de film en misschien ook wel de werkelijkheid van Photoshop. En de kloof is te groot. Een kloof is pas een kloof als je ook het vlak kunt waarnemen waarin die kloof is gevormd. Als ik de weg volg langs de zuidrand van de canyon tot het eindpunt kijk ik uit over een lager deel van het Colorado Plateau. In die goudgele vlakte heeft de Little Colorado haar eigen kloof geslepen. Vlak en kloof, dat is pas mooi!

Arizona, Grand Canyon, South Rim, E. Rim Drive.

De grote landschappen van het Westen: de Grand Canyon.

Arizona, Grand Canyon, South Rim, Little Colorado Canyon.

De grote landschappen van het Westen: de kloof van de Little Colorado. Vlak en kloof, da’s pas mooi!

Van de Grand Canyon naar Monument Valley is driehonderd kilometer over eindeloze rechte wegen. Er staat een harde vlagerige wind en er hangen onweersbuien. Die zijn mooi om naar te kijken zolang je ze van verre ziet: een witte kolkende massa en daarboven het sneeuwwitte aambeeld. Komen ze dichtbij dan veranderen die buien in grimmig grauwe muren. De weg kruist veel arroyo’s, droge rivierbeddingen. Er staan bordjes “Do not enter when flooded.” Ik ben voorzichtig vanwege de onweersbuien die vele kilometers verderop een stortvloed kunnen veroorzaken. In de namiddag bereik ik Monument Valley: een door roodbruine kliffen geflankeerde groene vlakte, bespikkeld met buttes: torens, pilaren, naalden op megaschaal. Die buttes zijn de monumenten van de valley, sculpturen van de natuur met water, wind en zwaartekracht als gereedschappen. In Monument Valley ligt een camping. Ik mag mijn tentje opzetten op een heuvel met uitzicht op drie grote buttes, torens op een groen laken. Ze glanzen goud in de namiddagzon, worden beklommen door wolkenschaduwen en die glijden er weer af. Als de zon onder gaat lichten ze vuurrood op en donkerrood in de laatste stralen, als nagloeiend ijzer. Zwarte silhouetten in een zilveren sluier onder het licht van de sterren en als de maan opkomt wordt die sluier oud zilver met diepe donkere plooien. Ik heb genoten op mijn heuveltop.

Arizona, Monument Valley; Buttes.

De grote landschappen van het Westen: Monument Valley.

West van het Colorado Plateau ligt de Basin and Range Province: bekkens die van elkaar gescheiden zijn door bergruggen. Dat land doorkruis ik van Cedar City naar Tonopah; langs de hellingen omlaag naar de bodems van de bekkens en omhoog naar de toppen van de bergruggen. Omlaag en omhoog, omlaag en omhoog, omlaag en omhoog. De weg is een over de bruingele steppe strak getrokken lint. Ik passeer dorpen: Modena, Panaca, Caliente. Na Caliente is er tachtig kilometer niks en dan komt Rachel. Twintig jaar geleden was ik ook in Rachel dat toen bestond uit drie mobile homes en een benzinepomp. Langs de weg stond een kartonnen bordje “next gas 110 miles”. Daarom stopte ik er. “Waar kom je vandaan?” “Uit Nederland.” “Wat kom je hier doen?” “Het land bekijken.” “Ben je een spion?” Sommige gesprekken blijven woordelijk in het geheugen hangen en worden na twintig jaar even vers opgediept als ze toen gevoerd werden. Er zijn mobile homes bijgekomen, Rachel is nu een dorpje, het tankstation staat er nog en het kartonnen bordje is vervangen door een metalen schildje. Nog steeds “next gas 110 miles”. Daarom stop ik er. Na Rachel is de wereld leeg tot Tonopah dat die honderdtien mijl verderop ligt. Dat stuk weg wordt ook wel de Extraterrestrial Highway genoemd. De pomphouder destijds: “’s Nachts vliegen hier driehoekige zwarte dingen over. Altijd ’s nachts. Sommigen zeggen ‘UFO’ maar ze komen en gaan naar de basis dus zal het wel een nieuwe uitvinding zijn.” Het was de Stealth bommenwerper weet ik nu. Amerikanen zijn bijgelovig als Brazilianen maar er is een groot verschil in de aard van het bijgeloof. Brazilianen geloven in geesten en hele regimenten heiligen van eigen makelij. Het is het bijgeloof van mensen die zich kwetsbaar weten: “Dankbaar voor de genezing van vader.” Amerikanen geloven in buitenaardse wezens, die de wereld bespioneren, af en toe landen en dan een Amerikaan kidnappen voor nader onderzoek. Dat is het bijgeloof van mensen die zich onkwetsbaar achten. Ik rijd de Extraterrestrial Highway bij het vallen van de avond. Over de steppe hangt geel sprookjeslicht. Ik heb geen close encounter of the third kind. Geen UFO’s, wel twee straaljagers die laag over de steppe scheren, met verbluffend gemak de hoogte in klimmen en over de bergrug verdwijnen. Geen aliens maar in de avondzon glanzende koeien want dit is open range gebied. Het laatste half uur voor Tonopah zie ik in mijn spiegeltje ver achter me een geheimzinnig lichtje opdoemen en weer verdwijnen.

Death Valley is het diepste van de bekkens. Het bekken is zó diep en de wanden zó steil dat ik vanaf de rand de bodem niet kan zien. In het bekken is het zinderend heet en het waait hard. De wanden zijn gesluierd met een blauw waas. Luchtvervuiling. Ondanks de wind ververst de lucht in het bekken niet. In het midden stijgt de verhitte lucht op, koelt af en zakt langs de wanden weer omlaag. De circulatie van een hete luchtoven. Zo is Death Valley. Het is er opmerkelijk groen: struiken met piepkleine door was bedekte blaadjes. Iemand vertelt me dat het afgelopen voorjaar buitensporig heeft geregend en dat de woestijn heeft gebloeid. Dat komt zelden voor. Ik passeer Furnace Creek en Stovepipe Wells, namen die voor zichzelf spreken. De weg kronkelt langs de steile helling het bekken uit. Er staan borden “Turn off AC for next 10 miles”. Mijn motor heeft geen airconditioning. Ik ben blij met elke meter stijging, weg uit die oven.

California, Death Valley

De grote landschappen van het Westen: Death Valley, het diepste bekken van de Bassin and Range Province. Heet als een oven!

Na Death Valley volgen nog twee bekkens die ook diep zijn, maar niet zo diep als Death Valley, en dan komt de Sierra Nevada waarvan Yosemite Park de pronkkast is. Een landschap als een prentbriefkaart: blauwe meren, weiden, dennenbossen en bergtoppen van lichtbeige graniet, afgerond en gladgeschuurd door de gletsjers van de laatste ijstijd. De hoogste toppen zijn scherp gepunt; die hebben boven het ijs uit gestoken. Het is druk in het park. De parkeerplaatsen staan vol auto’s. Mensen zijn bezig rugzakken in te pakken en sorteren klimgerei. Als je de natuur in gaat, dan moet je iets doen; het moet nuttig zijn. Zo zijn wij. Ik ervaar het als een opluchting als ik een Arabische familie zie sjouwen met dekens en dozen. Dat het een Arabische familie is, is gemakkelijk te zien: vrouwen met hoofddoeken, mannen met snorren en kinderen met flaporen. Die gaan niks doen, die gaan picknicken. Dat is wat Arabieren in de natuur doen. Ik weet hoe dat gaat. Ze zoeken een plekje uit de wind, daar wordt die deken uitgespreid en dan met de hele familie er op en dan maar eten, praten en suffen. De kinderen vernielen ondertussen een boom en pesten eekhoorns. Zo gaat dat en ik vind dat veel natuurlijker dan al dat trekken en klimmen.

California, Yosemite National Park.

De grote landschappen van het Westen: de Sierra Nevada; een landschap als een prentbriefkaart.

Ik neem de snelweg naar San Francisco. Livermore, Oakland, Berkeley; de Bay Area is één grote tuinstad. En dan ruik en zie ik het: de oceaan, eindelijk weer de Stille Oceaan. Ik ruik hem meer dan ik hem zie: niet meer dan een dunne streep water en een enorme wolkenbank want San Francisco heeft een koude golfstroom voor de deur. Net als Valparaiso. De Baybridge over en langs de skyscrapers van het Financial District. Vanaf de brug kijk ik in straten als canyons. De zon schijnt er precies in en blikkert op de auto’s. Ik ben in San Francisco, het laatste en misschien wel het mooiste van de grote landschappen van het westen.

California, San Francisco, Financial District gezien vanaf Coit Tower.

Financial District in San Francisco; misschien wel het mooiste van de grote landschappen van het Westen!

Dit bericht werd geplaatst in 2004-2005: de wereld rond, Verenigde Staten en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s