De wereld van Murat

Er zijn veel controleposten langs de wegen in Turkmenistan, bij provinciegrenzen en bij grotere plaatsen, bemand door politieagenten en soldaten. Bij elke post worden paspoort en reispas zorgvuldig bestudeerd en geadministreerd. Dat duurt wel even. Gewone Turkmenen ontmoeten dezelfde hindernissen. Mogen reizen is in Turkmenistan geen recht maar een gunst die verleend kan worden of niet en waarop streng toezicht wordt gehouden. Ook bij de toegangsweg naar het bergdorp Nokhur is er een controlepost. Daar duurt het oponthoud lang; er moet worden onderhandeld want we hebben er geen toestemming voor gekregen – Nokhur is niet opgenomen in de routebeschrijving in de reispas – en Nokhur ligt ook nog in een restricted area, het grensgebied met Iran. We mogen uiteindelijk passeren nadat alle soldaten bij en op de motoren op de foto zijn gegaan, als tegenprestatie.

Het bergdorp Nokhur

Het bergdorp Nokhur

In Nokhur logeert ons gezelschap bij een familie van vier broers. Die broers hebben ook ouders maar die verblijven met de schapen en de geiten op de zomerweiden hoger in de bergen. Geen van de broers is langer dan een meter zeventig en als ze gehurkt zitten zijn ze niet groter dan een hazewindhond. Die hurkhouding: met beide voeten plat op de grond en dat houden ze uren vol. De oudste heet Murat, ik schat hem ongeveer vijfentwintig jaar oud, en Balkan is de jongste, ongeveer tien. De middelste broers verdwijnen na de begroeting; ze hebben land te bewerken ver weg in de vlakte. Ik heb een dag met Murat opgetrokken; hij noemt mij “dryg”, het Russische woord voor vriend. Balkan houdt schuw afstand; hij scharrelt rond in de omgeving van het huis en zit op mijn motor als hij denkt dat ik dat niet zie. Murat is getrouwd en zijn vrouw zorgt voor het eten en de thee. Gedurende ons verblijf heeft ze geen woord gewisseld, ons zelfs geen blik gegund. Omgaan met gasten is hier mannenwerk. Murat heeft een zoontje van een paar maanden; een ventje met een gulle lach, Aziatische oogleden en een plat achterhoofd.

Het huis van de familie van Murat.

Het huis van de familie van Murat, met schotelantenne.

Het huis van de familie ligt hoog op de helling aan de rand van het dorp en is in de lokale traditie gebouwd: een grote veranda met aan de lange kant ruime kamers, aan een korte zijde de deur en een kleine keuken en aan de andere korte zijde een rommelhok. De veranda biedt uitzicht over het dorp, de wijngaarden en de boomgaarden en de kale bergen eromheen. Onder het huis is de badruimte. Die is eenvoudig en tegelijkertijd vernuftig riant. Een kraan levert koud bronwater en er staat een brander met een grote bak bijna kokend water. Het is er smoorheet en als je water over de brandplaat morst heb je een sauna. Met een bakje kun je je overgieten met koud, lauw, warm, heet water. Een eindje van het huis, voorbij de kippenren, is de uit roestige golfplaten opgetrokken latrine. Een smalle spleet in de grond, dus je moet goed mikken. Er staat een kist met oude Russische kwitanties, te gebruiken als toiletpapier. Op de vloeren van de veranda en de kamers liggen tapijten en vilten lappen met lokale motieven. Met uitzondering van twee kasten met beddengoed en een keukenkast met het servies is er geen meubilair in huis. Geen bank, geen tafel, geen stoelen, geen bed. Alles gebeurt op de vloer: eten, thee drinken, praten, luieren, slapen. Voor het maal wordt een stuk zeil uitgerold waarop de borden en kommen, het brood en de gerechten worden geplaatst en eromheen worden dekens en kussens gelegd; uiterste flexibiliteit. Het eten is vrijwel geheel afkomstig van wat de familie zelf voortbrengt: aardappelen met schapenvlees, soep van schapenvlees, geitenmelk, kwark, kaas en boter, eieren, komkommers en tomaten, abrikozen van de eigen boom. Alleen de thee, groene thee, wordt gekocht.

Murat

Murat, vriend voor ’n dag.

Dorps, maar de moderne tijd heeft bij de familie haar intrede gedaan: een bandrecorder met knipperende feestverlichting en een moderne kleurentelevisie met afstandsbediening, grote luidsprekers en een schotelantennesysteem. Murat is heel handig met de afstandsbediening waarmee hij allerlei menu’s te voorschijn tovert. Er zijn driehonderdvijftig kanalen geprogrammeerd en samen met Murat heb ik ze allemaal bekeken. Ik ben op zoek naar een Nederlands kanaal en Murat wil graag weten welke talen er worden gesproken. Russisch, uiteraard, en Engels, Frans en Duits, veel Italiaans, ook Portugees, Spaans, Arabisch, Farsi en Turks, misschien Hindi en Chinees. Voor Murat is het allemaal ‘Avrupa’. Zijn wereld is ingedeeld in het dorp met de bergen eromheen, de vlakte met de katoenvelden en ‘Avrupa’ voor alles wat daarbuiten ligt. Bij die driehonderdvijftig kanalen zijn er een paar heel expliciete: tenminste één pornokanaal – Murat aanschouwt het onbewogen – en GayTV waarvoor ik Murat de afstandsbediening afhandig maak om zo snel mogelijk door te zappen. Schaamte. De moderne wereld dendert het huis binnen maar doet Murat helemaal niets, het is gewoon ‘Avrupa’. Hij bekijkt de porno zoals ik thuis kijk naar een documentaire over parende olifanten: op de bank met een pilsje en een zak chips en ondertussen denk ik “Goh, wat heeft zo’n olifant een grote lul.” Ik raak niet van de kook want ik ben er niet bij betrokken. Hetzelfde is het geval voor Murat’s confrontatie met de porno: het is niet van hem. Murat’s favoriete kanalen zijn volkomen onschuldig: MTV, DanceTV en hun Russische soortgenoten met schaars geklede heupschokkende meiden. Dankzij het televisiesysteem van de familie heb ik een middag kunnen kijken naar Kassa, Vermist en het journaal. Het heeft Murat’s interesse niet; geen muziek, geen meiden. Hij legt een kussen neer, rolt zich op en is in een minuut vertrokken naar het Avrupa van zijn dromen. Murat en ik hebben samen een dag doorgebracht met tv kijken, thee drinken, suffen, slapen en praten. Hij in het Turkmeens, ik in het Turks en samen een enkel Russisch woord. Komen we er niet uit, dan lacht Murat zijn gouden tanden bloot.

Dit bericht werd geplaatst in 2004-2005: de wereld rond, Centraal Azië en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s