Eindelijk Jeruzalem!

Eindelijk Jeruzalem zoals ik ook heb gezegd “eindelijk Damascus” en “eindelijk Caïro”. Het zijn namen met een magische klank. Zulke steden binnen rijden heeft iets van een zegetocht, niet op een ezel maar op een motor. Jeruzalem ligt niet ver van Tel Aviv; zo’n zestig kilometer. Een riante snelweg door een aantrekkelijk heuvellandschap. West-Jeruzalem: brede avenues en nieuwe gebouwen, Knesset, ministeries, parken. En dan ligt het plotseling voor me: oud Jeruzalem, de vestingmuren en de torens, minaretten en kerktorens, kerkkoepels en op de achtergrond de gouden Koepel van de Rots. Jeruzalem, centrum van jodendom, christendom en islam. Wie verwacht een stad uit Jezus’ tijd aan te treffen komt bedrogen uit. Het Bijbelse Jeruzalem is door de Romeinen met de grond gelijk gemaakt en de muren van de stad zijn een schepping van Suleiman de Grote.

De muren van de oude stad van Jeruzalem.

De muren van de oude stad zijn een schepping van Suleiman de Grote.

De oude stad bestaat uit vier wijken: de christelijke, de Arabische, de Armeense en de joodse wijk. De soek in de Arabische wijk is de schoonste die ik heb bezocht. Geen rommel en het stinkt er niet. Behalve in de hoofdstraat en bij de Damascuspoort is het er niet druk. In de straten met souvenirwinkels is zelfs nauwelijks publiek. Hier en daar zijn huizen door Israëliërs bewoond; uitdagend hangt de vlag met de davidster buiten. Van een van de huizen hangt een enorme wimpel. Er is een verfbom tegenaan gegooid; daar kun je bij zo’n doek natuurlijk op wachten. Groepjes Israëlische militairen lopen door de straten. Bij elk Israëlisch huis zit een bewaker in burger met een mini-uzi op schoot. De Arabische bewoners negeren de Israëlische aanwezigheid ostentatief. De joodse wijk is in 1948 aan flarden geschoten en vervolgens hebben Jordaanse sluipschutters tot 1967 de wijk onveilig gemaakt. Nu is alles grondig opgeknapt en eigenlijk is de wijk geheel vernieuwd. Er is een soort soek gecreëerd met heel dure winkels en de steriele sfeer van een operatiekamer. Er hangen bordjes met de tekst “Dit is een woonwijk. Geen rommel maken en geen lawaai alstublieft” en bordjes met de naam van de donateur van een renovatieproject (het is een van de meest in het oog springende dingen in Israël: de bordjes bij parken, kinderspeelplaatsen, monumenten en gerenoveerde gebouwen met de naam van de gulle gevers, meestal uit de VS en soms uit Zwitserland). Hier geen Russen maar Amerikanen, ingezetenen en bezoekers, die rondlopen met een gezicht dat zegt “Alles van ons, hebben wij gewoon gekocht dus wie doet ons wat?” En heel joods want ze hebben net hun roots ontdekt. De christelijke en Armeense wijk doen niet mee in de strijd om het gelijk en zijn wat minder gespannen. Toch is na zonsondergang heel de oude stad levenloos.

De Damascuspoort

De Damascuspoort in Jeruzalem.

In de Arabische wijk kocht ik twee rozenkransen. De handelaar vroeg er driehonderd shekel voor. Ik heb hem de inhoud van mijn portemonnee laten zien, vijfentachtig shekel, en voor dat bedrag wilde hij het ook wel doen. Ik heb aangeboden de prijs te bepalen op tweehonderd shekel maar dan moest ik wel eerst geld gaan halen. Daar wilde de handelaar niet van weten. Hij was veel te benauwd dat ik niet terug zou komen. Liever vijfentachtig in de hand dan tweehonderd in belofte. Overigens is vijfentachtig shekel een behoorlijk bedrag voor twee rozenkransen, tien dollar per rozenkrans en ik veronderstel dat ze uit een grote rozenkransenfabriek komen. Een behoorlijk bedrag áls er normale handel is. Dat is niet het geval, de handelaar heeft geen klanten – ik ben de eerste in twee weken – en hij moet de winkel draaiend houden en eten en hij heeft een zoon die geld kost. In de Ha’aretz las ik dat inmiddels meer dan twee derde van de Palestijnen onder de armoedegrens terecht is gekomen (stel je voor: op minder dan zestig kilometer afstand van het hedonistisch paradijs dat Tel Aviv is). Hoe groot de armoede is kan ik niet goed vaststellen. Het wisselbare bedrag is een goede toets voor armoede en een biljet van honderd shekel kan nog met gemak gewisseld worden. Terug naar de rozenkransen. Ik ben er mee naar de Heilige Grafkerk gegaan, het centrum van het christendom in Jeruzalem. Volgens mijn, zeer profane, Lonely Planet staat de kerk op de plaats waar Jezus is gekruisigd, begraven en verrezen. Gekruisigd en begraven op dezelfde plek? Ik denk dat de LP het bij het verkeerde eind heeft. Ik heb er een Grieks-orthodoxe priester bereid gevonden de rozenkransen te zegenen. Hij heeft er een gebed voor opgezegd, ze met wijwater besprenkeld en ze op een steen gelegd waar het hoofd van Christus op gerust zou hebben. Die rozenkransen moeten nu wel extreem heilig zijn.

Behalve de Oude Stad is er ook de nieuwe stad, West-Jeruzalem. Als ze het hier hebben over “het centrum”, wordt het centrum van West-Jeruzalem bedoeld. De meeste Israëliërs komen helemaal niet in de oude stad. Banken, hotels, restaurants en drinkgelegenheden met gepeperde prijzen. Veel jeugd, jeunesse dorée, zoals in Tel Aviv. Wel veel keppeltjes want Jeruzalem is stukken vromer dan Tel Aviv. Toch ook veel gelkapsels waar geen keppeltje op te plaatsen is, discobroeken en strakke T-shirts. Aan deze kant van de Groene Lijn hebben de kids het goed.

Natuurlijk bezocht ik Yad Vashem, de herdenkingsplaats voor de holocaust. Dat is indrukwekkend, vooral het monument voor de omgekomen kinderen. Dat is een donkere ruimte waarin kaarsen branden die met spiegels ontelbare keren worden gereflecteerd. Het geeft een illusie alsof je midden in het heelal staat met overal lichtpuntjes om je heen, de zielen van de omgekomen kinderen. Een stem noemt namen, land van herkomst en, soms, leeftijd: “Trudie Alexander, Holland, 16 jaar”. Dat is beklemmend. Ik zou eigenlijk alle namen willen horen; een kind heeft er toch recht op dat iemand tenminste zijn naam hoort? Dat is niet te doen: het zijn er meer dan één miljoen.

 

Dit bericht werd geplaatst in 2001: Midden Oosten, Midden Oosten en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s